Heumensoord
Heumensoord is een bos- en heidegebied van ongeveer 500 hectare bij Nijmegen en Malden, bekend van het jaarlijkse Vierdaagse-tentenkamp.
In dit artikel lees je hoe groot het bos is, waarom duizenden militairen er elk jaar hun tenten opzetten tijdens de Vierdaagse en wat je nog van de Romeinse geschiedenis van het gebied terugziet.
Het bos van Heumensoord
Heumensoord ligt ten zuiden van Nijmegen, tussen de stad en het dorp Malden. Het gebied bestaat uit een afwisseling van bos en heide, over een oppervlakte van ongeveer 500 hectare, met paden die zich door beide landschapstypen slingeren.
Natuurmonumenten beheert Heumensoord, net als een aantal andere natuurgebieden in deze omgeving. Buiten de Vierdaagse-week is het een rustig wandelgebied met paden door bos en over heideveldjes.
Dat beheer zorgt ervoor dat het bos en de heide ondanks het jaarlijkse tentenkamp hun natuurlijke karakter behouden. Na elke Vierdaagse-editie herstelt het gebied zich dan ook weer snel tot het rustige wandelgebied dat het de rest van het jaar is.
De afwisseling tussen hoog opgaand bos en open heide maakt Heumensoord een geliefde plek voor een rustige wandeling, los van de drukte van de stad. In het bos staan vooral naald- en loofbomen, terwijl de heidevelden in de late zomer paars kleuren.
Door de ligging tussen Nijmegen en Malden merk je op veel plekken in het bos weinig van de nabijgelegen bebouwing. Dat rustige karakter is precies waarom Heumensoord buiten de Vierdaagse-periode zo gewaardeerd wordt door wandelaars uit de omgeving.
Omdat het gebied grenst aan zowel Nijmegen als Malden, trekt Heumensoord wandelaars uit meerdere richtingen. De paden zijn geschikt voor een korte wandeling, maar ook voor een langere tocht die het bos en de heide met elkaar verbindt.
Heumensoord en de Vierdaagse
Eens per jaar verandert een deel van Heumensoord in een groot tentenkamp. Tijdens de Vierdaagse-week zetten duizenden militairen er hun tenten op, met in totaal ongeveer 26.000 vierkante meter aan accommodatie voor slapen, eten en douchen.
Door de opbouw van dit kamp zijn delen van het bos in de aanloop naar de Vierdaagse tijdelijk afgesloten voor wandelaars. Zodra het kamp weer is afgebroken, is het gebied gewoon toegankelijk en zie je weinig meer terug van het tijdelijke dorp dat er een paar weken heeft gestaan.
Rond de Vierdaagse zelf is er geen vrije toegang voor bezoekers tot het kamp. Wie wil kijken, wordt aangeraden niet zelf naar Heumensoord te rijden, maar gebruik te maken van de bus die tijdens de wandelweek tussen station Nijmegen en het kamp rijdt.
- Tentenkamp tijdens de Vierdaagse: onderdak voor duizenden militairen.
- Faciliteiten: ongeveer 26.000 vierkante meter aan slaap-, was- en eetruimte.
Zo’n grootschalig kamp opzetten in een natuurgebied vraagt elk jaar om een nauwkeurige planning. Natuurmonumenten en de organisatie van de Vierdaagse stemmen de opbouw en afbraak dan ook steeds goed met elkaar af, zodat het bos na de wandelweek weer snel zijn gewone functie terugkrijgt.
De geschiedenis van het kamp
De Vierdaagse zelf bestaat al sinds 1909 en is daarmee een van de oudste wandelevenementen van Nederland. Het kamp op Heumensoord voor deelnemende militairen heeft een geschiedenis die al meer dan vijftig jaar teruggaat.
Elk jaar lopen duizenden wandelaars uit tientallen landen mee met de Vierdaagse, en een deel van hen is militair. Zij slapen tijdens de wandelweek op Heumensoord, voordat ze de volgende ochtend weer verder trekken.
Naast de tenten voor de militairen staan er tijdens de wandelweek ook voorzieningen voor eten, wassen en medische zorg. Zo’n tijdelijk kampement opbouwen en weer afbreken is voor de organisatie van de Vierdaagse elk jaar opnieuw een flinke logistieke klus.
Voor de deelnemende militairen is het kamp op Heumensoord inmiddels een vaste traditie rond de wandelweek. Na een lange dag lopen keren ze elke avond terug naar hetzelfde bos, voordat de volgende etappe weer begint.
Romeinse sporen in Heumensoord
Onderweg door het bos van Heumensoord staat een bord bij de plek waar ooit een Romeinse wachttoren stond. Zo’n toren maakte deel uit van een keten van wachtposten langs de grens van het Romeinse Rijk.
Dat maakt een wandeling door Heumensoord interessant voor wie meer wil weten over de geschiedenis van het gebied, naast het bos en de heide zelf.
Nijmegen was in de Romeinse tijd een belangrijke legerplaats aan de grens van het rijk, en wachttorens als deze hoorden bij het verdedigingssysteem rond de stad. Van de toren zelf is bovengronds niets meer te zien, maar het informatiebord op de plek vertelt bezoekers waar hij ooit stond en wat zijn functie was.
Zo’n bord langs het pad laat zien dat Heumensoord meer is dan alleen bos en heide. De geschiedenis van het gebied reikt terug tot ver voor de Vierdaagse en de recentere gebeurtenissen, tot in de tijd dat Nijmegen nog een Romeinse grensstad was.
Heumensoord door de jaren heen
Heumensoord was niet alleen een wandelgebied en militair tentenkamp. Van oktober 2015 tot mei 2016 stond er een tijdelijke noodopvang voor bijna 3.000 asielzoekers, op verzoek van het COA aan de gemeenten Nijmegen en Heumen.
Die opvang bestond uit tijdelijke paviljoens en is na mei 2016 weer afgebouwd. Het gebied is sindsdien weer het bos- en heidegebied dat het al die tijd was, met dezelfde paden voor wandelaars als voor en na die periode.
Heumensoord heeft daardoor in korte tijd meerdere, heel verschillende rollen gehad: wandelgebied, militair tentenkamp en tijdelijke noodopvang. Dat een en hetzelfde bos zoveel uiteenlopende functies heeft vervuld, zegt wel iets over hoe veelzijdig zo’n groot natuurgebied bij een stad kan worden ingezet.
Wandelen in Heumensoord
Buiten de Vierdaagse-periode is Heumensoord vooral een rustig wandelgebied. Natuurmonumenten heeft er een wandelroute uitgezet die je langs zowel het bos als de heidevelden voert, zodat je in één tocht de afwisseling van het gebied ziet.
Let wel op dat delen van het gebied in de weken rond de Vierdaagse afgesloten kunnen zijn voor de opbouw en afbraak van het tentenkamp.
De Vlaggenparade, het officiële openingsmoment van de Vierdaagse, vindt plaats in het Goffertpark, kort voordat de deelnemers vanuit Heumensoord aan de eerste etappe beginnen.
Hoe kom je bij Heumensoord?
Heumensoord ligt tussen Nijmegen en Malden, met een parkeerplaats bij de Beukenlaan in Malden als vast startpunt voor een wandeling. Vanaf daar lopen de paden direct het bos en de heide op, zonder dat je eerst een stuk langs de weg hoeft te lopen.
Met het openbaar vervoer ben je ook welkom: er rijdt een buslijn vanaf station Nijmegen die bij Heumensoord stopt. Tijdens de Vierdaagse-week gelden aangepaste regels voor verkeer en toegang, dus check dan vooraf de actuele situatie, zeker als je met de auto komt en afhankelijk bent van een vaste parkeerplek.
Meer natuurgebieden bij Nijmegen
Veelgestelde vragen
Wat is Heumensoord?
Een bos- en heidegebied van ongeveer 500 hectare ten zuiden van Nijmegen, in beheer bij Natuurmonumenten.
Waarom wordt Heumensoord gebruikt tijdens de Vierdaagse?
Tijdens de Vierdaagse-week staat er een tentenkamp voor duizenden militairen, met ongeveer 26.000 vierkante meter aan accommodatie.
Wie beheert het natuurgebied Heumensoord?
Natuurmonumenten beheert Heumensoord, samen met een aantal andere natuurgebieden in de omgeving van Nijmegen.
Is Heumensoord ooit voor iets anders gebruikt?
Ja, van oktober 2015 tot mei 2016 stond er een tijdelijke noodopvang voor bijna 3.000 asielzoekers.